avatar
     
Travel

Janiek in Johannesburg

'Onze gids Papi nam ons mee op pad in de grootste sloppenwijk van Zuid-Afrika: Alexandra'

Vorige week vloog ik in mijn blauwe uniform naar Johannesburg, Zuid-Afrika. Normaal gesproken gaat iedereen daar op safari, maar ik besloot deze trip te bewaren voor een volgende keer en in de stad zelf op pad te gaan.

Dat zeg ik nu wel heel cool, ‘in de stad zelf op pad gaan’, maar eigenlijk kan dat helemaal niet. Johannesburg is één van de gevaarlijkste steden ter wereld en het werd ons dan ook ten zeerste afgeraden om over straat te gaan. Zonder bodygaurard mochten we niet naar de pinautomaat tegenover het hotel lopen.

Wat ik wel apart vond, is dat je in het winkelcentrum wèl gewoon veilig kunt rondlopen en met geld kan wapperen, terwijl er echt niet overdreven veel bewaking te bekennen was. Je hoefde daar geen seconde bang te zijn dat je tasje uit je handen gerukt werd. Ook in de restaurants leek alles gewoon ‘normaal’. Het verschil tussen rijk en arm en veilig en onveilig is enormous in deze stad.

Alexandra: de meest dichtbevolkte sloppenwijk van Zuid-Afrika 

Ik besloot om samen met mijn lieve collega Leonie een fietstour door de sloppenwijk Alexandra te gaan maken. Alexandra is de grootste en meest dichtbevolkte sloppenwijk in Zuid-Afrika. De wijk is acht vierkante meter groot en er wonen maar liefst 1,1 miljoen (!!!) mensen. Ook Nelson Mandela heeft hier gewoond en vertelde veel over de tijd die hij hier doorbracht.

Met Papi op de fiets door Alexandra

Leonie en ik werden netjes met de auto opgehaald bij ons hotel en begeleid naar het kantoor waar de fietstour zou beginnen. We werden hartelijk ontvangen door een groepje ontzettend blije peutertjes die ons om de nek vlogen en de medewerkers van het bedrijfje dat de fietstours organiseert. We werden voorgesteld aan onze gids Papi, die ons die dag mee op pad heeft genomen.

Papi is een ontzettend leuke, intelligente en enthousiaste man die opgegroeid is in Alexandra. Hij kent alles en iedereen en dat maakt hem de perfecte gids. Bovendien is hij ontzettend zorgzaam; hij bleef ons herinneren om aan de linkerkant van de weg te fietsen en vroeg elke drie minuten wel een keer of alles nog goed met ons ging.

Op onze racefietsen gingen we heel Alexandra door. Elke paar minuten stopten we even zodat Papi ons iets kon laten zien en er een verhaal bij kon vertellen. We hebben ontzettend veel leuke mensen ontmoet; iedereen is blij om je te zien. Ze willen allemaal een handje, high five of knuffel. Ik merkte halverwege de tour dat mijn kaken zeer deden van het lachen naar iedereen en mijn arm was lam van het zwaaien. Maar wàt een lieve mensen!

Sneakers weer stralend wit door Sandile Duma

Na een aantal minuutjes fietsen mochten we onze fiets parkeren op de hoek van een straat (op slot? Welnee, die wordt echt niet gejat hoor!) en begon Papi te vertellen over de nieuwe zaak van een vriend van hem: Sandile Duma. Recentelijk heeft hij namelijk een superhip, nieuw concept bedacht. “Mensen kunnen hun schoenen bij Sandile brengen en hij maakt ze zo schoon dat ze weer als nieuw lijken.”

We mochten binnen een kijkje nemen, waar Sandile een hele presentatie voor ons had voorbereid. Zo ontzettend lief vond ik het. Een emmertje met sop en een borstel; meer heb je blijkbaar niet nodig om vuile sneakers weer stralend wit te krijgen. We mochten ook even buiten kijken naar ‘the drying system’ van de schoenen. Dit werd zo interessant gebracht dat ik echt een één of andere grote, geniale handgemaakte machine zou aantreffen. Dus… Next time I’m in Alexandra, I’m gonna bring my dirty sneakers!!!

De sportschool van de kampioen bodybuilden

Na een aantal minuutjes fietsen mochten we onze fietsen weer tegen een hek zetten en werden we binnengebracht bij een sportschool. Jonge meiden waren buiten heftig aan het squatten en binnen waren de mannen druk bezig om de grootste gewichten de lucht in te jassen. Meteen kwam er een omaatje op ons afgerend en werden we meegenomen naar binnen, waar ze ons de collectie tekeningen van haar kleinzoon liet zien. Een echte artiest, dat zag je meteen. Oma was blij om ons te zien dat ze bleef ratelen over haar kinderen en kleinkinderen…

Ze vertelde dat haar kleinzoon Tumi Masite (kampioen bodybuilden van Zuid-Afrika!) haar de sportschool heeft gegeven. Hij heeft de gym in haar tuin laten bouwen zodat ze altijd mensen om zich heen heeft en ook nog een graantje mee kan pikken van de opbrengst. Toch gaat deze sportschool niet om de financiële winst. Tumi is ontzettend ver gekomen in de sport en vindt het belangrijk om mensen in arme wijken te motiveren om te sporten. Dit houdt ze van de straat, vermindert de alcohol- en drugsproblemen (die erg groot zijn in Alexandra) en bevordert ook nog eens de arbeidsmarkt. Ik vind het fantastisch wat deze man voor elkaar gekregen heeft en ben blij hem ontmoet te hebben!

Het dagelijkse leven in de sloppenwijk 

Het hoofddoel van de fietstour en Papi’s wens is om ons Het Dagelijkse Leven van Alexandra te laten zien. Ze willen het niet mooier maken dan het is, omdat dit eigenlijk niet eens hoeft. Ja, er is veel armoede, Ja, er is veel criminaliteit. Nee, de mensen krijgen niet veel kansen op een beter leven. En toch zijn ze ontzettend trots op wat ze doen, hebben en zijn. Dat vond ik enorm motiverend, inspirerend en zal ik ook niet meer vergeten. Armoede brengt ook mooie dingen, merkte ik op. 

We mochten even langskomen op een schooltje voor kinderen tussen de 0 en 5 jaar (de leeftijden gok ik zo even!). Het was een beetje ongemakkelijk in het begin; de kinderen en wij stonden tegenover elkaar, alleen maar elkaar te bekijken. Op een gegeven moment werd het ijs gebroken en werd er gezongen, gedanst en gingen de kinderen allemaal poseren voor mijn camera. Het waren allemaal prachtige kinderen met grote bruine ogen (dan ben ik al verkocht), maar één meisje sprong eruit. Die zou zo op de voorkant van de H&M-gids kunnen!

Toiletbezoek 

Na ons bezoek aan het schooltje stonden Papi, Leonie en ik in een smal straatje te kletsen. Een paar meter verder stond een WC for public use. Leonie en ik stonden allebei op knappen en aangezien dit nog een ‘high class toilet’ was voordat we naar het ècht arme gedeelte van Alexandra zouden gaan, besloten we onze kans te grijpen. Verstand op nul en gaan.

Met één hand moest je de deur dichthouden zodat niet heel Alexandra je met je broek op je knieën zou zien, met de andere hand je tissues uit je tas grabbelen, zorgen dat je niet in de plassen plas ging staan en natuurlijk flink je benen trainen omdat je niet durfde te gaan zitten. Doortrekken lukte helaas ook niet. Ik voelde me erg smerig, maar Papi was zo trots dat Leonie en ik allebei maar gewoon super enthousiast op onze nieuwe ervaring reageerden. Het toilet wordt gedeeld met acht huishoudens (dus ongeveer 30 man) en elke week had een ander huishouden de verantwoordelijkheid van het schoonhouden van het toilet. Wat een systeem!

Papi’s huis: het hutje van onze gids 

Toen liet Papi zijn huis aan ons zien, waar we blijkbaar al een kwartier voor stonden te kletsen. Hij was ontzettend trots: een hutje van ongeveer drie bij drie met een tweepersoonsbed in de hoek, een bank vol met gaten, een breedbeeld televisie en een halve stereo- de andere helft was gestolen. Hij had een magnetron en op de grond stond een elektrisch kookplaatje met twee pitten en wat vieze pannen. Ook stond er een foto van zijn dochtertje, die als twee druppels water op hem leek. Papi woont alleen in het huisje, dus ik gok dat hij gescheiden is van de moeder van zijn dochter. Hij kon niet vaak genoeg herhalen hoe blij hij was met zijn huisje, vooral omdat hij hier alleen woonde. De meeste mensen wonen met ongeveer acht man in zo’n huisje.

“Education is the most powerful weapon which you can use to change the world”

Nelson Mandela heeft met deze quote zijn voetsporen in Alexandra achtergelaten. School is gratis in Alexandra, de kinderen moeten alleen hun eigen uniform betalen. Er wordt veel waarde gehecht aan educatie. Op de middelbare school werken ze met een smartboard en iPads. De kinderen willen dokters en engineers worden en spreken perfect Engels. Ik heb veel goede hoop voor deze mensen; ze weten wat belangrijk is.

Ik heb mijn bezoek aan Alexandra als een ontzettend speciale dag ervaren. Ik was verbluft over hoe deze mensen van niets iets kunnen maken en hoe trots zij zijn op wat ze hebben. Hoe aardig iedereen is, hoe veilig en welkom ik me gevoeld heb. Hoe ze hun best doen om iets van het leven te maken en hoe ‘normaal’ ze eigenlijk leven. In het armste gedeelte van de wijk werden we door een aantal schoolmeisjes gevraagd of we een ‘selfie’ met ze wilden maken en de grootste reden voor gevechten tijdens het stappen zijn “als je vriend(in) vreemdgaat” of “als je gewoon heel dronken of stoned bent”. Ik heb heel weinig van de criminaliteit en drugscultuur gemerkt. Grappig detail: in de straten waar je drugs kan kopen, hebben ze schoenen aan de elektriciteitsbedrading gehangen. Handig!

Dankbaar

Ik was wel heel blij toen ik terug was in mijn hotel. Het is niet normaal hoe ontzettend DRUK het is in Alexandra; ik was helemaal gesloopt door het zien van àl die mensen. Ik voelde me zo ontzettend dankbaar toen ik heerlijk in mijn eentje in een warm bad lag, dat naar lavendel rook en dat ik me daarna kon inwikkelen in een grote, zachte en schone handdoek. Ik was blij dat ik alleen in een groot bed kon slapen en dat er de volgende ochtend ontbijt voor me klaarstond. Na het zien van het Dagelijkse Leven in Alexandra, ben ik bewust overal heel erg dankbaar voor.