avatar
     
Health

Mindfulness bij depressie, angst en pijn

Psychiater Anne Speckens: 'Artsen moeten meer wijzen op mindfulness'

Mindfulness: zweverig gedoe voor hardnekkige hippies. Dat is het vooroordeel waar psychiater Anne Speckens vaak tegenaan loopt als ze erover vertelt. Anne was op haar 34ste hoofd was van de afdeling voor angst en dwangstoornissen van het gerenommeerde Maudsley-ziekenhuis in Londen. In 2004 werd ze benoemd tot hoogleraar psychiatrie aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, waar ze het eerste universitaire mindfulnesscentrum van Nederland opzette. Op de website Gezondheidsnet vertelt ze in een interview: “Er is steeds meer wetenschappelijk bewijs dat mindfulness bijvoorbeeld bij depressie écht helpt.” 

Mindfulness is voor veel mensen maar een vaag begrip. Wat is het?
“Het makkelijkst is om het te zien als het tegenovergestelde van handelen op de automatische piloot. In plaats van dat je gedachteloos doorrent, geef je heel bewust en zonder oordeel aandacht aan wat er op dit moment in je lichaam en geest gebeurt. Je leert van een afstandje naar je eigen gedachten en gevoelens te kijken, en het verband te zien tussen gedachten, emoties en lichamelijke sensaties. Dat helpt om je denkpatronen te herkennen, je af te vragen hoe behulpzaam die eigenlijk zijn en er misschien anders mee om te gaan.”

Wat heb je eraan?
“Mensen die een training mindfulness bij ons centrum hebben gevolgd en daarmee aan de slag gaan, geven na een tijdje vaak aan dat ze zich minder overweldigd voelen en weer grip krijgen op hun leven. En dat ze milder worden, voor zichzelf en anderen. Ze kunnen beter met uitdagingen omgaan en hebben bijvoorbeeld minder kans op een burn-out. Patiënten die een of meer depressies hebben gehad, verkleinen de kans op een terugval.”

Hoe werkt dat?
“Onbewust hebben we allerlei overtuigingen en oordelen. Dat je nooit zwak mag zijn bijvoorbeeld, of dat anderen je dom vinden. Die zijn heel bepalend voor hoe we ons voelen of gedragen. En niet altijd op een positieve manier. Als je dat ontdekt, realiseer je je dat je gedachten en gevoelens hébt, maar dat je ze niet bént. Dat bewustzijn helpt weer om je minder slachtoffer te voelen, te accepteren dat het is zoals het is, mededogen te ervaren en in het moment te zijn. Veel mensen vinden dat dit de kwaliteit van hun leven ten goede komt.”

Wat hebt u daar in uw werk als psychiater aan?
“Begin deze eeuw heeft een aantal collega’s een behandeling ontwikkeld met mindfulness als basis, waarbij patiënten leren zich niet langer te vereenzelvigen met hun negatieve gedachten. De afgelopen jaren hebben we onder andere in het Radboud veel onderzoek gedaan naar het effect van deze Mindfulness Based Cognitive Therapy (MBCT), oftewel: ‘aandachtgerichte cognitieve therapie. Daarin blazen we wereldwijd echt een deuntje mee.”

Wat waren belangrijke uitkomsten?
“Inmiddels weten we dat MBCT bij mensen die al vaker een depressie hebben gehad, heel goed werkt om een nieuwe depressie te voorkomen. Ook bij patiënten met een acute depressie, angstklachten en ADHD is de aanpak bewezen effectief. Mensen met kanker en onbegrepen lichamelijke klachten, zoals chronische pijn, kunnen er eveneens veel baat bij hebben. Zij leren anders met hun ziekte om te gaan, waardoor ze bijvoorbeeld minder somber of angstig zijn.”

Wil je het hele artikel lezen? Kijk dan op Gezondheidsnet.

BRON: GEZONDHEIDSNET