avatar
     
Stories

Marieke (26) doet onderzoek naar het babybrein

'Gezocht: 3000 zwangere vrouwen'

Gezocht: 3000 zwangere vrouwen die korter dan 20 weken zwanger zijn.’ Deze oproep voor onderzoek naar de hersenen van ongeboren baby’s komt voorbij op mijn Facebook tijdlijn en hoewel ik zelf niet zwanger ben, ben ik wel benieuwd naar het onderzoek van het babybrein. Daarom spreek ik Marieke, arts-onderzoeker bij YOUth Baby & Kind; een Utrechts onderzoek naar de ontwikkeling van kinderen.

Wat is jouw functie?
“Ik ben als arts-onderzoeker betrokken bij YOUth Baby & Kind. Ik onderzoek hoe het babybrein zich tijdens de zwangerschap ontwikkelt, en wat deze ontwikkeling beïnvloedt. Om dit te kunnen onderzoeken heb ik maar liefst 3000 zwangere vrouwen nodig die met hun kind mee willen doen aan YOUth.”

Waarom ben je zo gefascineerd door het babybrein?
“Tijdens de zwangerschap ontstaat het brein en wordt de basis gelegd voor de rest van je leven. In de buik van de moeder begint het allemaal en daarom vind ik de hersenen van (ongeboren) baby’s zo interessant! Ook vind ik het bijzonder dat we met de echoapparaten van tegenwoordig al zoveel van een kindje kunnen zien, nog voor het geboren is.”

Waarom dit onderzoek? Is er over het brein weinig bekend?
“De hersenen gaan een enorme ontwikkeling door tijdens de zwangerschap en dit kunnen we allemaal in beeld brengen. Hoewel we al heel veel over het menselijk lichaam weten, blijft het brein altijd nog een beetje een mysterie. We weten dat we denken met onze hersenen en dat onze hersenen bepalen hoe we ons gedragen, maar hoe dat precies werkt, dat weten we nog niet goed. Ik wil heel graag mijn steentje bijdragen aan onze kennis over het brein.”

Wat kun je op een echo allemaal al zien van die kleine hersentjes?
“Met een echo kun je al ontzettend veel van de babyhersenen zien. Bijvoorbeeld verschillende onderdelen, zoals de kleine hersenen, de hersenbalk, de hersenkamers en de hersenstam. Daarnaast kunnen we in de loop van de zwangerschap zien hoe de eerst nog gladde hersenen steeds meer groeven en windingen krijgen, en hoe deze verder uitgroeien. Met een speciale echotechniek (doppler-onderzoek) kunnen we met kleuren de doorbloeding zien van het bloedvat dat het babybrein van bloed voorziet.”

Wat is het doel van het onderzoek naar de hersenontwikkeling?
“Het doel van YOUth is: onderzoeken waarom het ene kind probleemloos opgroeit, terwijl andere kinderen problemen ontwikkelen. Daarbij kijken we vooral naar het samenspel tussen hersenen en gedrag. Met de resultaten van YOUth hopen we uiteindelijk de zorg voor kinderen met gedragsproblemen te kunnen verbeteren.”

En wat is jouw persoonlijke doel binnen het onderzoek?
“Mijn persoonlijke doel is gericht op de zwangerschapsfase: hoe verloopt de normale ontwikkeling van allerlei hersenonderdelen in de baarmoeder? Om te kunnen zien wat er anders gaat bij kinderen met problemen, moeten we namelijk eerst weten wat normaal is. Daarnaast wil ik onderzoeken hoe factoren als roken, stress of dieet tijdens de zwangerschap de groei van de hersenen beïnvloeden. Wanneer we weten welke factoren invloed hebben op de hersenen, wil ik vervolgens graag onderzoeken wat het effect hiervan is op het gedrag van het kind. Ik hoop dat we zo beter zullen begrijpen hoe de vroege hersenontwikkeling bijdraagt aan gedrag later en dat we daar tijdens de zwangerschap al rekening mee kunnen houden. Zo kunnen we kinderen een goede start geven in hun leven.”

Nog steeds zijn er mensen die doorroken en drinken tijdens hun zwangerschap. Wat vind jij daarvan?
“Als arts adviseer ik alle zwangere vrouwen om niet te roken tijdens de zwangerschap en geen alcohol te drinken. Van roken is bekend dat dit een verhoogd risico geeft op vroeggeboorte en een laag geboortegewicht. Alcohol geeft dezelfde risico’s, maar kan daarnaast (al in kleine hoeveelheden) schadelijk zijn voor de hersenen van de baby. Denk bijvoorbeeld aan het foetaal alcohol syndroom.”

Zou het onderzoek hier nog meer duidelijkheid over kunnen geven?
“Bij YOUth stellen we onze deelnemers allerlei vragen over dingen die de ontwikkeling van hun kind kunnen beïnvloeden: voeding, de buurt waarin ze wonen, enzovoort. Maar ook of onze deelnemers gerookt hebben of alcohol hebben gedronken tijdens de zwangerschap. Met ons echoapparaat zien we al vóór de bevalling hoe hersenen zich ontwikkelen. Samen met andere gegevens die we van onze deelnemers verzamelen, krijgen we zo steeds meer inzicht in het effect van bijvoorbeeld deze stoffen op het babybrein.”

Hoe kom je aan 3000 zwangere vrouwen?
“Het is mijn taak om ervoor te zorgen dat alle zwangere vrouwen in de provincie Utrecht over het onderzoek horen. Het liefst zou ik alle vrouwen zelf over het onderzoek vertellen om hen net zo enthousiast voor het onderzoek te maken als ik zelf ben! Dit is natuurlijk niet mogelijk, daarom heb ik intensief contact met bijna alle verloskundigenpraktijken en afdelingen verloskunde van ziekenhuizen in de regio. Zij vertellen de zwangere vrouwen in hun praktijk over het onderzoek en stimuleren hen om informatie bij ons aan te vragen.”

Hoeveel weken zwanger moeten de vrouwen zijn die meedoen?
“Wij zoeken vrouwen uit de provincie Utrecht die minder dan 20 weken zwanger zijn. Zij kunnen bij ons een informatiepakket aanvragen. Als ze alle informatie hebben gelezen en dan besluiten mee te doen, kunnen ze contact opnemen om een afspraak in te plannen. De eerste afspraak in ons onderzoekscentrum (het KinderKennisCentrum) vindt plaats tussen de 20 en 24 weken zwangerschap.”

Wat hebben zwangere vrouwen zelf aan het onderzoek?
“Door mee te doen aan YOUth kun je op een laagdrempelige manier bijdragen aan de wetenschappelijke kennis over de ontwikkeling van kinderen. Dankzij jou en je kind leren onderzoekers meer over hoe de hersenen en het gedrag van opgroeiende kinderen zich ontwikkelen. In de toekomst hopen we met deze kennis de zorg voor kinderen (met gedragsproblemen) te kunnen verbeteren.

Het leuke van echo-onderzoek is dat de toekomstige ouders direct mee kunnen kijken naar hun kindje. Als je aan YOUth meedoet, kun je dus meekijken naar de hersenen van je kindje. En als je kindje er goed voor ligt kunnen we zelfs een 3D-plaatje van het gezichtje maken. Je kunt dan al een beetje zien hoe je kind eruit zal zien wanneer hij/zij geboren wordt. “Hij heeft jouw neus!” heb ik al een aantal keer in de echokamer gehoord.

Als je deelneemt aan het onderzoek ontvang je een vergoeding. Je ontmoet andere zwangere vrouwen die ongeveer in dezelfde periode als jij gaan bevallen. Daarnaast proberen we alle deelnemers bij het onderzoek te betrokken te houden, bijvoorbeeld via onze Facebookpagina, thema-avonden en nieuwsbrieven.”

Wat houdt het onderzoek tijdens de zwangerschap in?
“Tijdens de zwangerschap kom je twee keer naar het KinderKennisCentrum voor een 3D-echo, een keer rond de 20e week en een keer rond de 30e week van de zwangerschap (de leukste foto’s hiervan krijg je mee naar huis). We nemen ook wat bloed, wangslijmvlies en een plukje hoofdhaar af bij de zwangere vrouw en haar partner (dat laatste is niet verplicht: als je dit niet wilt, kun je evengoed meedoen aan het onderzoek).”

En na de zwangerschap, als de baby geboren is?
“Na de geboorte volgen wij de ontwikkeling van je kind tot hij of zij ongeveer zes jaar is. In totaal nodigen we moeder en kind in deze periode nog vier keer uit in het KinderKennisCentrum. Dan observeren wij het gedrag van het kind en meten zijn of haar hersenactiviteit. Na elk onderzoekmoment vragen wij de ouders om thuis vragenlijsten in te vullen.”

Wat moet ik me voorstellen bij het KinderKennisCentrum?
“Het hele onderzoek vindt plaats in het KinderKennisCentrum dat bestaat uit een gezellige, vrolijk ingerichte ‘huiskamer’ en professionele onderzoeksruimtes. Om een goede indruk te krijgen van de prettige sfeer in het KinderKennisCentrum kun je op een onze website  een video bekijken: deze video laat heel goed zien hoe deelname aan YOUth eruit ziet. Het is van belang dat ouders bereid zijn zowel tijdens de zwangerschap, maar ook daarna met hun baby bij ons langs te komen voor onderzoek.”

Waar kunnen geïnteresseerde zwangere vrouwen zich melden?
“Ben je zwanger en woon je in de provincie Utrecht? Neem dan een kijkje op onze website. Daar vind je nog veel meer uitleg over dit mooie onderzoek, en je kunt er vrijblijvend meer info aanvragen. Voor vragen kun je ook altijd bij ons terecht via: [email protected] of via ons gratis telefoonnummer: 0800 – 400 30 40.

Wij hebben onze deelnemers gevraagd waarom zij meedoen aan het YOUth-onderzoek. Dit zijn een aantal voorbeelden van antwoorden:

“Meedoen is eenvoudig en je levert een belangrijke bijdrage aan onderzoek.”

“Ik hoop dat kinderen in de toekomst baat hebben bij de uitkomsten.”

 “Goed opgezet onderzoek en daarnaast extra echo’s tijdens de zwangerschap.”

“Ik ben groot voorstander van onderzoeken, vooral als het geen risico’s meebrengt voor zowel mij als de baby”

Marieke voor de ingang van het KinderKennisCentrum. De taart is voor de polikliniek Verloskunde in het Wilhelmina Kinder Ziekenhuis, omdat er 100 deelnemers meedoen aan YOUth die door hen over het onderzoek geïnformeerd zijn.

 

Foto van de echokamer met een gezin dat op een televisiescherm meekijkt naar de echo.

 

Echo van de zijkant van het gezichtje van een baby.

 

 Echo: hier kijk je precies door het midden van de hersenen en zie je onder andere de hersenbalk en het midden van de kleine hersenen.

De ‘huiskamer’ van het KinderKennisCentrum.