avatar
     
Stories

Het eerste prentenboek over transgenders

'Ik hoop dat dit boek over een tijdje niet meer als bijzonder wordt gezien'

Afgelopen week verscheen het boek ‘Het lammetje dat een varken is’, van auteur Pim Lammers en illustrator Milja Praagman. ‘Het eerste prentenboek over transgenders’ lees ik in een artikel. Een zin die in mijn hoofd blijft hangen. Zou dit écht het eerste prentenboek zijn voor kinderen van drie jaar en ouder over transgenders? Dat kon ik bijna niet geloven. Toch is het zo.

Ik lees: ‘Maakt gender en identiteit bespreekbaar voor kleuters. Het is een wit-roze verhaal over jezelf zijn. In de wei grazen de schapen in hun mooie, witte trui. In de poel liggen de varkens. Ze rollen door de modder. Dan zit opeens het lammetje in de modder. Dat vinden de schapen en de varkens maar raar. ‘Ik ben een varkentje’ zegt het lam. Dat is toch gek of niet.’

In de zomer van 2015 ontmoette mijn toen driejarige dochter een transgenderkind. Ze raakten bevriend op vakantie. “Dat jongetje zegt dat hij een meisje is”,  zei mijn meisje toen ik haar ’s avonds laat op de camping in bed legde. Zelf had ik het buurkindje nog niet gesproken. Wel gezien. Mijn dochter ging verder: “hij is dus eigenlijk een meisje maar hij voelt zich een jongetje”. Ze vervolgde: “en daarom heeft hij ook een wijde zwembroek aan mama.” Ik hoorde het verhaal aan en we spraken erover.

Ik zei haar dat een naam ook maar een naam is, die wordt bedacht door je ouders als je wordt geboren

“Waarom heeft hij een meisjesnaam mama?'” vroeg mijn dochter. “Ik heb gewoon gezegd dat ik er niks van geloof omdat hij eruit ziet als een jongetje en dat hij gewoon een jongetje is.” Ik zei haar dat een naam ook maar een naam is, die wordt bedacht door je ouders als je wordt geboren. En je ouders nog helemaal niets weten van wat voor soort kindje je wordt en van welke dingen je houdt. “Ik heb een meisjesnaam en ik zie eruit als een meisje en ik voel me een meisje’ zei mijn dochter.

Mijn dochter is inmiddels vijf jaar. En ze stelt inmiddels nog tien keer zoveel vragen per dag als toen ze drie was. “Mama, wat is een aanslag?”, “Waarom doen mensen gemeen tegen elkaar?”, “Hoe kan een dokter een hart beter maken?”, “Hoe weet je het eigenlijk dat je ongesteld bent geworden?”, “Als je een keizersnee krijgt hoe weet de dokter dan dat de baby het niet voelt?” Toen ik las over het transgender boek wilde ik het direct graag lezen en bekijken.

Deze week ontving ik per post het boek ‘Het lammetje dat een varkentje is’. Zondagavond lees ik mijn oudste dochter voor. “Het lammetje snapt het niet. Hij is toch gewoon een varkentje? Rollen in de modder is zo fijn! Een beetje gras eten en rondlopen in een schone trui? Dat is niets voor hem. De boer snapt het ook niet. Een schaap dat in de modder wil rollen? Dat kan helemaal niet! Hier moet een dierenarts naar kijken.”

We lezen verder. De boer neemt het lammetje mee naar de dierenarts en onderzoekt het dier. “Wat zou er met het lammetje aan de hand zijn?” vraag ik mijn dochter. “Hij is een varken”, zegt ze. “Hij zit gewoon een beetje in een schapenvacht. Hij heeft teveel geknuffeld met de schapen.” “Aap, aap, aap!” roept mijn dreumes van anderhalf jaar wijzend naar het varken.

Omdat ik onder de indruk ben van het boek, maar vooral benieuwd ben hoe een jongen van 23 op het idee komt om een prentenboek voor jonge kinderen te maken over dit thema, maak ik een afspraak met Pim. Ik vraag hem alles wat ik wil weten.

Je bent 23 en hebt geen kinderen, waarom wilde je graag een boek voor jonge kinderen schrijven?

“Ik schrijf al van jongs af aan, maar eigenlijk nooit kinderliteratuur. Tot ik via een goede vriend van mij en ook bekend kinderboekenschrijver Edward van de Vendel werd meegenomen naar een schrijfweekend. Het was onderdeel van ABCyourself, een schrijfproject voor jonge schrijvers. Dat weekend stond in het teken van prentenboeken en een van de opdrachten was het schrijven van een prentenboektekst. Ik vond het zo’n mooie manier van schrijven en Edward was erg enthousiast over mijn tekst – het verhaal van ‘Het lammetje dat een varken is’. De uitgeverij, De Eenhoorn, was dat ook en wilde het boek graag uitgeven.”

Hoe ben je op het idee gekomen voor dit thema?
“Al vanaf jonge leeftijd begeef ik mij in de LHBT-community (Lesbisch, Homo, Biseksueel, Transgender, red.). Ik was daar veel mee bezig, maar eigenlijk speelde de ‘T’ voor mij nooit echt een rol. Ik denk dat ik op mijn 15e niet eens wist waar die letter voor stond. Totdat ik op mijn 18e verliefd werd op een jongen en met hem begon te daten. Hij vertelde mij al vrij snel dat hij transgender is en was geboren in het lichaam van een meisje. In de gesprekken die ik met hem voerde, leerde ik veel over transgenders en gender in het algemeen. Ik ging erover nadenken, maar ontdekte ook al snel dat er veel vooroordelen zijn. Een transgenderjongen zou nooit een echte jongen kunnen zijn, trangenders zijn hetzelfde als travestieten en er worden zoveel nare opmerkingen gemaakt als ‘Zo, jij bent goed gelukt’. Verschrikkelijk vond ik dat en ik wist toen al dat ik iets met het onderwerp moest doen.”


Welke boodschap hoop je dat kinderen en ouders uit je boek halen?
“Transgenderkinderen komen er soms op hele jonge leeftijd achter en kunnen hun gevoelens vaak niet goed plaatsen. Ook ouders weten vaak niet hoe ze ermee om moeten gaan. Met een prentenboek als dit hoop ik zowel de kinderen als de ouders daarbij te helpen. Maar het boek is er ook voor andere kinderen, het kan namelijk symbool staan voor identiteit in het algemeen. Ik wil laten zien dat het niet gek is om anders te zijn en dat iedereen zichzelf moet kunnen zijn. Mensen vinden de wereld ingewikkeld en maken graag gebruik van hokjes. Het liefst vaststaande hokjes en niet teveel, want dat is lekker simpel. Ze begrijpen niet dat ze het daarmee voor heel veel mensen juist ingewikkeld maken! Met mijn boek wil ik dan ook overbrengen dat er veel meer mogelijkheden zijn en dat hokjes zeker doorbroken kunnen worden. Als je geboren wordt als lammetje, kun je zeker een varkentje zijn!”


Hoe was de samenwerking met Milja Praagman? Waarom hebben jullie dit boek samen gemaakt?
“Mijn redacteur van De Eenhoorn las het verhaal en zei meteen: ‘Dit moet Milja tekenen!’ Daar heeft ze gelijk in gehad. Milja snapte het verhaal precies – dat blijkt niet alleen uit alle gezichtsuitdrukkingen van de dieren, maar ook uit de liefde van de boer voor zijn dieren. De illustraties en de sfeer daarvan passen perfect bij het verhaal. Ik ben dan ook erg blij dat ik met Milja mocht samenwerken, haar tekeningen zijn prachtig en erg sterk. Door onze samenwerking is er ook een mooie vriendschap ontstaan. Terwijl we heel erg verschillend zijn – ik ben student, zij is moeder van drie kinderen, ik ben debutant, zij is al een bekende naam in het kinderboekenwereldje – hebben we een hele fijne klik. Ik kijk nu al uit naar alle andere boeken die we samen gaan maken!”


Had je verwacht dat het boek zo super positief ontvangen zou worden en meteen uitverkocht zou zijn?
“Ik had het gehoopt, maar zeker niet verwacht. Het was dan ook erg bijzonder om de NRC-recensie te lezen. Dat is een droom-recensie, zeker voor een debutant.  Erg bijzonder zijn de persoonlijke reacties die ik krijg. Ik ben aangesproken door mensen die het boek in hun jeugd gemist hebben of het boek juist nu nodig hebben voor hun kinderen of kinderen in hun omgeving.

Tegelijkertijd zijn er ook veel negatieve reacties gekomen op het boek, vooral op social media. ‘Zwarte piet in de ban, maar transgenders mogen wel?’ of de reactie: ‘Wat is dit voor iets zieks? Transgenders zijn niet normaal!’ Maar dit soort reacties laten meteen zien dat er nog zó veel vooroordelen zijn over transgenders en dat boeken zoals deze dus hard nodig zijn!”


Ben je trots dat jij de eerste bent die over dit thema een prentenboek heeft gemaakt?
“Trots is niet het juiste woord. Dat ik de eerste ben is misschien goed voor de publiciteit, maar eigenlijk vind ik het juist erg jammer. Het is 2017, waarom wordt er nu pas een prentenboek over dit thema geschreven? Gelukkig komt het onderwerp genderdysforie, en gender in het algemeen, steeds meer naar voren in bijvoorbeeld televisieprogramma’s en andere (kinder-) boeken. Ik hoop dat een boek als ‘Het lammetje dat een varken is’ over een tijdje niet meer als bijzonder wordt gezien vanwege het thema en dat er nog veel andere kinderboeken gaan volgen.”


Heb je al ideeën voor meer prentenboeken/ kinderboeken?
“Tijdens het illustreren van dit prentenboek belde Milja mij op. ‘Die boer en die dierenarts, dat is eigenlijk een heel mooi koppel,’ zei ze aan de telefoon. We maakten er toen een grapje van. Maar niet veel later bekeken we tijdens een etentje samen de tekeningen. Nu viel het ons weer op: zoals de dierenarts en de boer naar elkaar kijken… Ze waren gewoon verliefd!

Ik ben diezelfde avond meteen gaan schrijven en binnenkort begint Milja met de illustraties. Onbedoeld zijn dus twee personages uit het eerste boek verliefd op elkaar geworden en hebben er daardoor voor gezorgd dat er een tweede boek komt. Dat boek heeft als werktitel ‘De boer en de dierenarts’ en als thema homoseksualiteit. De boer is heel erg verliefd, maar hij is ook te verlegen om de dierenarts aan te spreken. Gelukkig hebben de dieren een plannetje bedacht…”

De boer en de dierenarts

Wil jij het boek ‘Het lammetje dat een varken is’ winnen? Wij mogen van Uitgeverij De Eenhoorn een exemplaar weggeven! Like het bericht op Facebook en wie weet win jij het boek! Wij maken de uitslag volgende week maandag (13 februari) bekend op Facebook.